Đây là một trong những vấn đề thực tế phổ biến nhất của seller online: mua hàng từ chợ đầu mối, xưởng sản xuất nhỏ, nông dân, hoặc cá nhân kinh doanh — không ai xuất hoá đơn. Khi đó, bạn không có chứng từ để chứng minh chi phí. Bài viết hướng dẫn cách xử lý phù hợp.
Không có hoá đơn đầu vào ảnh hưởng gì đến thuế?
Nếu bạn chọn Cách 1 — Tính thuế TNCN theo doanh thu: Không ảnh hưởng gì. Công thức (DT − 500 triệu) × Tỷ lệ TNCN theo ngành — hoàn toàn không liên quan đến chi phí. Bạn không cần chứng minh chi phí.
Nếu bạn chọn Cách 2 — Tính thuế TNCN theo lợi nhuận: Ảnh hưởng rất lớn. Chi phí không có chứng từ = không được trừ → lợi nhuận tính thuế cao hơn thực tế → thuế phải nộp nhiều hơn.
Nếu DT > 3 tỷ: Bắt buộc tính theo lợi nhuận → không có chứng từ chi phí là vấn đề nghiêm trọng.
Giải pháp 1: Lập bảng kê mua hàng không có hoá đơn
Khi mua hàng hoá/dịch vụ từ cá nhân hoặc hộ kinh doanh không xuất hoá đơn, bạn có thể lập Bảng kê thu mua hàng hoá, dịch vụ mua vào không có hoá đơn (Mẫu 01/TNDN).
Bảng kê cần ghi rõ: họ tên người bán, số CMND/CCCD, địa chỉ, mặt hàng mua, số lượng, đơn giá, thành tiền, chữ ký người bán. Kèm theo hợp đồng hoặc biên nhận mua hàng nếu có.
Bảng kê này được sử dụng làm chứng từ thay thế hoá đơn, cho phép bạn trừ chi phí khi tính thuế theo lợi nhuận.
Giải pháp 2: Chọn Cách 1 (tính theo doanh thu)
Nếu bạn có DT 500 triệu – 3 tỷ và không có nhiều hoá đơn đầu vào → chọn Cách 1 (tính thuế theo doanh thu) là lựa chọn an toàn và thường có lợi hơn. Lý do: không cần chứng minh chi phí, sổ sách đơn giản hơn (chỉ cần S2a-HKD), và với nhóm ngành phân phối hàng hoá (0,5% TNCN), thuế rất thấp.
Xem phân tích chi tiết tại bài So sánh 2 cách tính thuế TNCN.
Những khoản chi KHÔNG được trừ (dù có chứng từ)
Theo Điều 6 NĐ 68/2026, các khoản sau không được trừ khỏi doanh thu khi tính thuế TNCN theo lợi nhuận: chi phí không liên quan đến kinh doanh, tiền lương trả cho chính chủ hộ kinh doanh, tiền phạt vi phạm hành chính, chi cho mục đích cá nhân và gia đình, chi phí không có chứng từ hợp lệ.
Lời khuyên cho từng trường hợp
Seller nhập hàng từ chợ/xưởng nhỏ: Nếu DT dưới 3 tỷ → chọn Cách 1 cho đơn giản. Nếu DT trên 3 tỷ (bắt buộc Cách 2) → yêu cầu nhà cung cấp lập bảng kê, ký tên, ghi rõ CCCD. Tích cực chuyển sang nhà cung cấp có hoá đơn.
Seller tự sản xuất: Chi phí nguyên vật liệu mua từ cá nhân → lập bảng kê. Chi phí thuê nhân công → có hợp đồng, bảng chấm công, phiếu chi.
Seller dropship/POD: Chi phí in ấn, vận chuyển từ nhà cung cấp → yêu cầu hoá đơn. Nếu không có → lập bảng kê.
Gợi ý từ Haravan: Gói Giải pháp quản lý hóa đơn đầu vào của Haravan.
Căn cứ pháp lý: NĐ 68/2026/NĐ-CP Điều 6; TT 18/2026/TT-BTC. Cập nhật lần cuối: 16/03/2026.
*Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và có giá trị ở thời điểm cập nhật. Haravan không đại diện phát ngôn cho bất kỳ Cơ quan chức năng nào. Hộ kinh doanh nên liên hệ Cơ quan Thuế để được giải đáp chính xác mọi thắc mắc.
